TAKLİDİ DİNDARLIKTAN, KAVRAMLARLA, ANLAMLARLA TAKVAİ DİNDARLIĞA YÜKSELİŞ…

Taklidi Dindarlığın Gösteriş Üzerinden Şımarıklığı…

Önce bazı kavramlara bakalım, Müşrik nedir, Taklit Nedir, Takva Nedir, Gösteriş Ne demektir? Merak ettiklerimizi, sorular sorarak cevap alacağız, bu cevaplar rivayet ve söylenti üzerinden degil, kavram üzerinden olacak ki.. Kavramlarla bulduğumuz cevaplar bizi doğru düşündürtecek ve davrandıracaktır… İşte kavramlarla  anlayarak din nedir, bizde etkisi ne olmalıdır üzerine cevaplar….

*Farz: Allah’ın yapılmasını kesin ve bağlayıcı bir şekilde emrettiği işlerdir. İnanmayan dinden çıkar, özürsüz yapmayan ise günahkar olur.  Beş vakit namaz kılmak, Ramazan orucu tutmak gibi.. Ayrıca bilgi ve akıl üzere iyi olanı yapmak kötü olandan sakınmak farzlar arasındadır…

*Vacip: Yapılması farz kadar kesin olmasa da, delillere dayanarak kuvvetle emredilen işlerdir. Farzın bir tık altı, sünnetin bir tık üstü gibi düşünülebilir. Bayram namazı kılmak, Kurban kesmek, oruç tutmak vacip ibadetlere girer, ama bunlarda yerine getirebilme şartı olduğu için… Saglok sorunu yoksa oruç tutmak, ekonomik ve başka nendeler müsaitse haçça gitmek ve kurban kesmek gibi….

* Sünnet: Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) farz ve vacip dışında yaptığı, Müslümanlara tavsiye ettiği davranışlardır. Yapılması sevaptır, terki kınanır ama haram değildir. Dişleri fırçalamak (misvak), namazların sünnetlerini kılmak gibi.. Burada dikkat edilmesi gereken şey, dinin ana kaynagı kuranda olmayıp, indiği toplumun kültürünün din diye anlaşılmasıdır ki.. Bazı İslam öncesi gelenekler bile din sanılmasına neden olunsa gerek.. Araştırılması lazımdır…

* Haram: Allah’ın yapılmasını kesin olarak yasakladığı işlerdir. İşlenmesi büyük günah, inkar edilmesi ise kişiyi dinden ayırır. Faiz almak, Din üzerinden para kazanmak, Yalan söylemek, İftira etmek, Dedikodu yapmak, hırsızlık yapmak, alkol tüketmek toplamda insana zulmetmek ve mutsuz etmek, kısacası kötülük denilen her şey haram/günah diyebiliriz…

* Helal (Mübah): Hakkında hiçbir yasak veya emir bulunmayan, kişinin seçimine bırakılmış serbest işlerdir. Günlük hayatın büyük bir kısmı bu alana girer. Yemek yemek, uyumak,  meşru seks, haz, lezzet, barış, sevgi, huzur, sosyal ve hukuksal meşruiyet dairesinde gezmek, toplumsal ve kişisel olarak mutluluğa huzura barışa neden olmak, sevaplar, kısacası iyilige neden olan Salih ameller helal dairesindedir diyebiliriz….

Bu kavramların dışında Mekruh (hoş karşılanmayan) veya Müstehap (sevilen) gibi kavramları da anladığımız dilden kaynaklarla anlayarak düşünceye, inanca, davranış  haline getirebiliriz… Kavramlarla devam edecek olursak…

İbadet: Sözlükte "boyun eğmek, itaat etmek ve tapınmak" anlamına gelir. İslam terimi olarak ise; Allah’ın rızasını kazanmak niyetiyle yapılan her türlü güzel iş ve davranış, Salih amel, çalışma ibadet olarak degerlendirilebilir… Allah’ın sevdiği her türlü davranış ibadettir. Birine tebessüm etmek, dürüst ticaret yapmak veya birine yardım etmek; eğer Allah rızası için yapılıyorsa ibadet sayılır. İbadet, kulun Allah’a olan sevgisini ve bağlılığını eyleme dökmesidir. Eylem için bilgiye dayalı, bilgiyle akılla, düşünce üzere inanma, iman etme gerekir, bize imani kuvvet verecek kavramlarla devam edelim mi?

*Tevhid: İman dairesinin merkezidir,  Allah’ın zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bir olduğunu, O’ndan başka ilah olmadığını ve ortağı bulunmadığını kabul etmektir. İmanın en önemli şartlarından biri denilebilir.. "Lâ ilâhe illallah" sözün de anlamlaşır, anlamı ise, Allah'tan başka tanrı yoktur, demektir…

*Tasdik ve İkrar: İmanın "teknik" tanımıdır. * Tasdik: Kalbin, İslam esaslarını tereddütsüz onaylamasıdır (İmanın aslı budur). * İkrar: Kalpteki bu inancın dil ile söylenmesidir.

*Gayba İnanma: Duyu organlarıyla algılanamayan, akıl yürütmeyle tam olarak kavranamayan ancak Allah ve Resulü bildirdiği için inanılan alemdir. Örnek vermek gerekrise: Melekler, ahiret hayatı, cennet ve cehennem "gayba iman" kapsamındadır.

*Nübüvvet (Peygamberlik): Allah’ın mesajlarını insanlara iletmek üzere seçtiği elçilere inanmaktır. İmanın geçerli olması için sadece Allah’a inanmak yetmez; O'nun gönderdiği peygamberleri ve getirdiklerini de kabul etmek gerekir.

*Ahiret (Maad): Dünya hayatının bir sonu olduğuna, insanların öldükten sonra diriltilip (ba's) dünyadaki işlerinden hesaba çekileceklerine ve ebedi bir hayatın başlayacağına inanmaktır.

İnanç Durumlarını Belirleyen Temel Kavramlar…

İnanç açısından insanların konumunu belirlemek için şu dört kavramı da bilmekte fayda var:

*Mümin: Kalbiyle inanıp diliyle söyleyen, tam teslimiyet gösteren kişi diyebiliriz…

*Münafık (İkiyüzlü).: Kalbiyle inanmadığı halde, diliyle inandığını söyleyen  kişiler…

*Kafir : İslam'ın esaslarını reddeden veya inkar eden kişiler denilebilir…

*Müşrik: Allah'ın var olduğunu kabul etmekle beraber Allah gibi başka otoriteler de kabul eden demektir…. Kavramlarla bir düşüncemiz oluştu, şimdi düşünceleri topladık, şu soruyu sorduk…. “”Dindarlık””  Nedir, Ne Değildir?

Dindarlığın yaşam için hayati olan su, hava ile güneşin renksiz, şekilsiz bir tarzı ve tavır hali olduğunu söyleyen Prof. Dr. İlhami Güler, gösteriş, bağırma, zıplama, göze sokma olmadığını yazdı. Güler, gerçek dindarlığı tahrif, tezyif, tahkir ve tahrip eden en önemli hususun, kendilerini dinin ‘temsilcisi’ olarak gören ‘din adamları’ ve siyasetçiler olduğunu ifade ederek bizim sorumuza cevap vermiş oldu.. Kendilerine teşekkür ederiz…

Vahiy-Peygamberlik ile temellendirilen İlahi dinin doğası doğru kavranmadığı takdirde, cehalet, kör inanç, taklit, şiddet ve din sömürüsü, kolayca meşrulaştırılabilir. Oysa, İlahi dinin doğası, sürekli düşünceli-eleştirel olma, barışsever ve merhametli olma, adil ve paylaşımcı olmadır. Kur’an’da bu içerik doğru “İman ve Salih Amel” olarak nitelenir ve yüzlerce tekrarlanır. İkisinin toplamı ise “Takva” kavramı ile ifade edilir.  Bak bir kavram daha beni anla diye bize bakıyor, bakalım ona ne diyor?

Takva:  Kul olarak Allah'a karşı maddi ve manevi bakımdan sorumluluklarımız olduğunu bilerek, iyi ve güzel olan neyse, dogaya, canlıya, insana faydalı olan neyse, yaratılanlara saygı içinde sorumluluk bilinciyle, gösterişten uzak yaşamaktır. Birde taklidi iman vardır , bu nedir dersek bunun da cevabı şu diyebiliriz….

Taklidi: İslam inancında, taklitçi olarak, bir müctehidi, din adamlarını veya dindar gördüğümüz akrabalardan birini, dini kurallar ve emirlerde onun yapıp etmelerine ve yorumlarına göre sorgulamadan takip etmek demektir. Kelime anlamı birisini, takip etmek/taklit etmek, demektir. Şimdi takva, ve taklidi iman arasında fark üzerine düşünmeye devam edin, edelim önersiyle…

Takva seviyesinde iman, olğunluk demek, iyi olana teslim olmak demek, başkasını degil kendi nefsini hesaba çekmek, gösterişten riyadan uzak durmak demek iken… Taklidi iman, gösteriş ile bakın bakın ben bunu yapıyorum, sizde benim gibi yapın cıgırtkanlığı demektir, denilebilir… Bu tür Müslümanları M.Akif Ersoy şöyle anlatır…

Mehmet Akif, “Safahat” adlı manzum eserinde detaylı olarak tasvir etmiştir. Onun şu mısraları, bu eleştiriyi özetler niteliktedir: “ Müslümanlık nerde! Bizden geçmiş insanlık bile…/Alem aldatmaksa maksat; aldanan yok, nafile!/ Kaç hakiki Müslüman gördüm ise, hep makberdedir;/ “Müslümanlık”, bilmem amma; galiba göklerdedir.”(M.Akif. Safahat) Din bizde ne inşa etmeli ahlak ve adalet üzere Salih ameller, bunlar yoksa ne kadar imandan bahsedebiliriz ki? Nurettin Topcu ile yazıya son verelim mi?

Nurettin Topçu ise, “İslam ve İnsan” adlı kitabında bu mevzu ile ilgili şöyle diyor: “Zamanla yıprana yıprana birer otomatik hareket haline getirilen ve bu şekilde emir olunduğu anlatılan ibadetler ise, iyi hesaplayan ve dikkatle kaydeden meleklerin takip ettiği bedende bir takım şekil değişmeleri haline getirildi. El, ayak, baş, beden hareketlerinde maharet, dindarlığın şartı oldu; bunlar, dinin esasları oldu. Bütün ruh ve manasından sıyrılan dini hayatın bu şekilperestliğine “Zühd-Takva” adını verenler, bu vehimlerinin kaskatı gururu içinde gömülüp kaldılar. Ve bu yolda yürürken, Allah’a götüren ahlak yolunun izlerine bile rastlamadılar.”(N.Topçu. İslam ve İnsan)

Din Nedir, Dersek Ahlak ve Adalet Üzere İyi Olanı Yapmak, Kötü Olandan Uzaklaşmaktır. Din Nedir dersek sevmektir, merhamet etmektir, barış inşası için çalışmaktır, diyebiliriz.. Diyen Dindarlardan olmak üzere… Selam ve Sevgilerimle…

Sıtdık Fani vatandasfikri.com – 18.2.2026

Kaynak: Prof. Dr. İlhami GÜLER -- https://www.karar.com/gorusler/dindarlik-nedir-ne-degildir-2027614