İSLAM DA ve DİGER DİNLERDE TÖVBE NASIL EDİLİR?
Tövbeyi Kim Kabul Eder? Tövbeyi Dünyevi Bir Makam İptal Edebilir mi?
Önce tövbe nedir ona bakalım, diger dinler bu konuda nasıl bir yöntem belirlemişler, sonra nasıl edilirle devam edelim, tövbe etmek için bir otoriteye ihtiyaç varmıdır onun üzerine düşünelim…. Allah ile aramıza kim girebilir, hesap gününde yanımızda kim olacak, soruları üzerinede düşünerek… Dinimiz için saglam saydığımız, üç kaynağa bakacağız, Bir Kuran, İki DİB İslam Ansiklopedisi, Üç Dini terimler sözlülüğü...
Arapçada tevbe (tevb, metâb) “geri dönmek, rücu etmek, dönüş yapmak, anlamındadır ve dini ve akli kötü olan şeyleri terk edip övgüye lâyık olanlara yönelme, kısacası kötülükten iyilige dönüş biçiminde tanımlanır. Tövbe kavramı Allah’a nispet edildiğinde, kulun tövbesini kabul edip, kötü olarak kalmasının önüne geçilmesi ve Allahın, lütuf ve ihsanına layık olma haline dönüştür … İslam dininden önceki bazı inanışlar, putlarını yaparak, onların kendileriyle Allah arasında aracı oldığu inancına sahiplermiş.. Son din İslam Allah bize şah damarımızdan daha yakın der, ve ruhbanlığı, aracılığı ret eder… Tövbe üzerine düşünmeye devam edecek olursak…
1. Dönüş, günahtan pişmanlık, günahı terk etme, vazgeçme, istiğfar ise nereyi terk ediyoruz, nereye dönüyoruz, bu çok önemli neyi terk ediyoruz? Ayrıca bu kişisel bir karar olduğu kadar kişisel bir yolcucuktur da, hesap gününde biz tek başımıza olacağız..
2. İnsanın, bilerek veya bilmeyerek yaptığı hata, kusur, büyük ve küçük günahlarından dolayı pişman olup bir daha aynı günahları yapmamaya karar vererek kötülükten vazgeçmesi. Samimi, kararlı, disiplinli, sebatlı bir şekilde Günahına samimice (Nasuh’i yöntemle) tövbe eden sanki onu işlememiş seviyesine çıkmasıdır aslında tövbe… Dünyevi Herhangi Bir Otorite, Tövbemizi Ne Kabul Edebilir, Nede İptal Edebilir…
3. Allah’ın, Dinin, Aklın iyi olana dair emirleri yerine, kötülük ile kirlenmeden uzaklaşmak da diyebiliriz tövbeye… Allah’tan özür dileme de denilebilir… Tövbenin kabul edilebilmesi için şu şartların yerine getirilmesi gerekir: Geçmiş günahlardan pişmanlık, her türlü haksızlığı, kötülüğü terk etme, hak sahiplerine haklarını vererek helalleşme, bir daha günaha dönmemeye kararlı olunması halinde tövbelerimiz kabul edilir umudundayız… Bir şeyhin ipine ihtiyaç yoktur, bunun için, irade sergilemek yeterlidir.. Kuran, bir daha günahlara dönmeme konusundaki kararlılığa “tövbeyi Nasuh” adını vermiştir tövbelerimiz bu seviyede olsun dileriz…
Şimdi hangi kaynaga bakarsak bakalım, aklı selimle tövbe eden, ettiği tövbenin gereğini yapan kişi, bunu kendi iradesiyle yapması gerekir.. Gösteriş içeren, bir ruhban, bir şeyh, bir gavs, gibi bir din adamına en azından bizim dinimizde ihtiyaç yoktur diyebiliriz… Buna rağmen tövbe etmek için cemaat arayanlara ne diyelim, Akla ve Kurana, Nasuh seviyesinde tövbeye davet edelim…
Biz tövbelerimizi neye göre edecegiz tabili Kurana göre, vahiyde yoksa ki var, Peygamberimiz ne yapmış ona bakacağız, burada da yoksa, akla ve bilgiye göre, güvenilir din adamlarının içtihatlarına.. Şimdi Kuran a bakıyoruz..
“”Hani, Mûsa, toplumuna demişti ki: "Ey toplumum, buzağıyı tanrı edinmenizle öz benliklerinize zulmettiniz. Hadi, yaratıcınıza, Bari'inize tövbe edin; egolarınızı öldürün. Böyle yapmanız yaratıcınız katında sizin için daha iyidir; O sizin tövbelerinizi kabul eder. Hiç kuşkusuz O, evet O, tövbeleri çok kabul edendir, rahmeti sonsuz olandır. Bakara / 54””
””Tövbe edip hallerini düzeltenlerle gerçeği açıklayanlar müstesna. İşte böylelerinin tövbesini kabul ederim. Doğrusu ben tövbeleri çok çok kabul edenim, rahmeti sınırsız olanım. Bakara / 160””
””Ondan sonra tövbe edip hallerini düzeltenler müstesna. Hiç şüphesiz, Allah, çok affedici, çok merhametlidir. Âl-i İmrân / 89””
”” İmanlarından sonra küfre sapmış, sonra da küfürde daha da azıtmış olanların tövbeleri asla kabul edilmeyecektir. Onlar, sapıkların ta kendileridir. Âl-i İmrân / 90””
Bunun gibi onlarca tövbe ayeti var, hatta tövbe süresi var, demekki biz dini kaymak söz konusu odlumu Kuran!a bakacağız, ona uyacağız.. Tahrikat şeyhi, ne diyor diye bakmayacağız.. Bazı cemaatlerin masumane dini düşünce içinde olanları nasıl istismar ettiklerini, ne yazıkki 15 Temmuz da gördük. Sizin üzerinizden ekonomik, siyasal güç devşirmelerine izin vermeyin… Hatta devletimizle, (cumhuriyete, Demokrasiye, Devletimizin Siyasal sistemine) din ile muhalefet eden, bazı hallerde siyasal sistemi kafirlikle suçlayarak siyasileşmiş dini grupların fitneci olduğunu bilmeliyiz, uzak durmalıyız.. Dini yaşamak istiyorsanız Kurana, Peygambere, günümüzde ise İlahiyat fakültelerine, Diyanet İşleri Başkanlığına, DİB İslam Ansiklopedisine, akılla, bilgiyle bakın.. Siyaset yapmak istiyorsanız da bir siyasal partiye gidin, orada siyasetinizi yapın, siyasal olarak cemaatlerin yönlendirmesine kanmayın, iradenizi başka kişi ve gruplara tahsis etmeyin öneririm.. Son olarak yazı biraz uzuyor ama diger dinlerde tövbe nasıl ediliyor, bizim dinimiz İslam’a tekraren, başka birkaç dine bakalım mı?
Dinlerde tövbe, insanın hatayla yüzleşmesi, pişmanlık duyması ve ahlaki–ruhsal bir dönüşüm yaşaması açısından merkezi bir kavramdır. Temel dinler özelinde, ortak yönleri ve farklılıklarıyla özetleyeyim:
1. İslam’da Tövbe (Tevbe) Anlamı: Tövbe; hatadan dönmek, pişman olmak ve Allah’a yönelmektir.
Temel şartları: Günahı fark etmek, Samimi pişmanlık duymak, Günahı terk etmek Bir daha yapmamaya kararlı olmak, Kul hakkı varsa telafi etmek Tövbe Nasıl Yapılır? Tövbe doğrudan Allah’a yapılır, aracı yoktur. Her an mümkündür; “ölüm anına kadar kapı açıktır.
2. Hristiyanlıkta Tövbe (Repentance / Confession)
Anlamı: Günahtan dönme, pişmanlık ve Tanrı ile ilişkiyi onarma anlamındadır, bizim dine yakın bir anlamdır…
Uygulama biçimi: Katolik ve Ortodoks gelenekte tövbe, itiraf (confession) ile yapılır.
Günah, rahibe/ papaza itiraf edilir; bağışlama Tanrı adına verilir, arada birileri vardır, tanrı adına hüküm koymak dünyevi otoritelerin hesap gününe müdahalesi gibi algılanılabilir…
Protestanlıkta ise tövbe doğrudan Tanrı’ya yöneliktir, bizim anlayışımıza yakındır…
Teolojik vurgu: Hz. İsa’nın fedakârlığı, günahların bağışlanmasının temelidir. Tövbe, “yeniden doğuş” ve ruhsal arınma anlamı taşır.
3. Yahudilikte Tövbe (Teşuva)
Anlamı:“Geri dönmek” demektir; Tanrı’ya ve doğru yola dönüş.
Temel unsurlar: Hatanın farkına varmak, Pişmanlık, Günahı terk etmek Telafi (özellikle insanlara karşı işlenen günahlar)
Öne çıkan zaman: Yom Kippur (Kefaret Günü): Tövbenin zirve yaptığı kutsal gün. Tanrı, samimi tövbeyi kabul eder; fakat kul hakkı önce kuldan helallik gerektirir.
4. Budizm’de Tövbe (Arınma / Farkındalık)
Anlamı: Tanrı’ya karşı günah değil; bilinçsiz eylemlerin fark edilmesi söz konusudur.
Özellikler: Hata, karma doğurur. Tövbe; farkındalık, pişmanlık ve doğru davranışa yönelme şeklindedir. Meditasyon ve etik yaşam ön plandadır.
5. Hinduizm’de Tövbe (Prayaşçitta)
Anlamı: Yanlış davranışların ruhsal sonuçlarını dengeleme çabasıdır.
Yöntemler: Oruç, dua, sadaka, ritüeller Amaç: Karmayı hafifletmek ve ruhsal saflığı artırmak
Tüm Dinlerde Ortak Noktalar, Nelerdir Dediğimizde Şunları Görürüz…
Hata bilinci, Pişmanlık, Davranış değişikliği, Ahlaki arınma, Yeniden temiz sayfayla başlama umudu barındırır tövbeler..
Temel Farklılıklar
Tevhid, Tanrılı dinlerde tövbe, Tanrı merkezli olup, Tanrısız Doğu dinlerinde tövbe, bilinç ve eylem merkezli olduğu görülmektedir… Kısacası Tövbe, insanın geçmiş kötülükleriyle yüzleşip, pişman olup, geleceğini iyi, güzel, doğru üzerine yeniden inşa etme irade beyanıdır.. Bu iradede durdukça iyilikte durmuş olunur, Tanrının//Allah’ın sevgisini, merhametini, rahmetini kazanmış oluruz, Umuduyla.. Selam ve Saygılarımla…
Sıtdık Fani - vatandasfikri.com – 22.1.2026
Kaynaklar
1* https://islamansiklopedisi.org.tr/tovbe
4* https://www.kuranmeali.com/Arama.php?kelime=+t%C3%B6vbe&meal=ynuri&sure=hepsi&tip=hepsi#gsc.tab=0
|
